تاریخ پیدایش دانش شیمی را شاید بتوان با پیدایش انسان بر کره زمین همزمان دانست.تاریخ، پر از افسانه‌های کیمیاگری و کیمیاگران و رؤیاهای انسان در رسیدن به غیرممکن‌ها بوده است. تردیدی نیست که دنیای امروز تا حد قابل ملاحظه‌ای بر اثر فعالیت‌های شیمیدان‌ها شکل گرفته است. بدون توسعه شیمی و صنایع شیمیایی در هر کشوری، صنایع آن کشور چهره‌ای ناقص خواهد داشت.شیمی، دانش مولکول‌ها، اتم‌ها و پیوندهاست. دانشی که می‌تواند خواص ماده، چگونگی تغییرات و شیوه تولید آن‌ها را بررسی کند. این دانش، زیربنای بسیاری از علوم دیگر زیستی و صنعتی است.یک شیمیدان با موادی سروکار دارد که هریک دارای خواص گوناگونی است. آشنایی با این مواد و خواص آنها در یک مجموعه دانشگاهی به عنوان رشته شیمی جای می‌گیرد.

  

گرایش ها وابعاد مختلف دوره در کارشناسی ارشد

  

  • شیمی آلی

واژه " آلی" باقیمانده از روزگاری است که ترکیبهای شیمیایی را، بسته به این که از چه محلی منشاء گرفته باشند، به دو طبقه غیر آلی و آلی تقسیم می‌کردند. ترکیبهای غیر آلی، ترکیبهایی بودند که از مواد معدنی بدست می‌آمدند. ترکیبات آلی، ترکیبهایی بودند از منابع گیاهی یا حیوانی. یعنی از مواد تولید شده به وسیله ارگانیسمهای زنده بدست می‌آمدند.اما با سنتز اوره از مواد معدنی که یک ترکیب آلی است این طبقه بندی صرفا" برای آسانی کار می باشد.

شیمی آلی شیمی ترکیبات کربن است كه وسیع ترین طیف ترکیبات را دارد.

?         شیمی تجزیه

شیمی تجزیه شامل جداسازی، شناسایی و تعیین مقدار نسبی اجزای سازنده یک نمونه از ماده است. شیمی تجزیه نقشی حیاتی را در توسعه علوم مختلف به عهده دارد، لذا ابداع فنون جدید تجزیه و بسط و تکامل روشهای تجزیه شیمیایی موجود، آنقدر سریع و گسترده است که اندکی درنگ در تعقیب رویدادهای تازه سبب بوجود آمدن فاصله‌های بسیار زیاد علمی خواهد شد. نقش این فنون در فعالیتهای تولیدی روز به روز گسترده‌تر و پردامنه‌تر می‌گردد. امروزه، کنترل کیفیت محصولات صنعتی و غیر صنعتی ، جایگاه ویژه‌ای دارد که اساس این کنترل کیفیت را تجزیه‌های شیمیایی انجام شده به کمک روشهای مختلف تجزیه‌ای تشکیل می‌دهد.

?         شیمی فیزیک

شیمی فیزیک بخشی از علم شیمی است که در آن، از اصول و قوانین فیزیکی، برای حل مسائل شیمیایی استفاده می‌شود. به عبارت دیگر، هدف از شیمی فیزیك ، فراگیری اصول نظری فیزیک در توجیه پدیده‌های شیمیایی است. برای آشنایی بیشتر با علم شیمی فیزیک، باید با زیر مجموعه‌های این علم آشنا شویم و اهداف این علم را در دل این زیر مجموعه‌ها بیابیم.

  • شیمی معدنی 

 شاخه بزرگی از علم شیمی است که بطور کلی شامل بررسی، تحلیل و تفسیر نظریه‌های خواص و واکنشهای تمام عناصر و ترکیبات آنها به غیر از ترکیبات آلی می باشد.به عبارت دیگر می‌توان چنین اظهار نظر کرد که شیمی معدنی کلیه موادی را که از جمله ترکیبات کربن نباشند، به استثنای اکسیدهای کربن و دی‌سولفید کربن دربرمی‌گیرد.

  • نانو شیمی

  برای شروع بهتر است تعریفی عام از علم فناوری نانو داشته باشیم. این فناوری پدیده هزاره سوم می باشد و ورود به این عرصه اجتناب ناپذیر است. در واقع این زمینه را نمی توان به عنوان رشته جدیدی معرفی کرد بلکه رویکردی جدید به کلیه علوم و فنون موجود در مقیاس نانو است .اگر از دیدگاه شیمی و مهندسی شیمی به فناوری نانو نگریسته شود، می توان گفت رشته نانو شیمی تقریباً در تمامی علوم و فنون به کار می رود.به  عبارت دیگر در زمینه های مختلفی از جمله سوخت، پلیمر، رنگ، ساخت و ساز، پوشاک، دارو، غذا و به طور کلی هر آنچه که به شیمی و مهندسی شیمی مر بوط می شود، می توان از مزایای این فناوری بهره جست. به طور کلی توجه به کلیه علوم و فناوری های موجود در مقیاس نانو و کار و تولید در این مقیاس برای

  • فیتوشیمی

فیتوشیمی دانش بررسی و مطالعه تركیبات شیمیایی گیاهی است. به بیان دیگرمی توان گفت شاخه ای از علم شیمی است كه موضوع آن، مطالعه تركیبات شیمیایی گیاهان است. از جمله این تركیبات، متابولیت های ثانویه گیاهی است. در مفهومی اختصاصی تر، فیتوشیمی با شیمی گیاهان دارویی مرتبط است و در طول قرون متمادی بسیاری از تركیبات گیاهی نقشی اساسی درصنایع داروسازی داشته اند. تكنیك های رایج دراین علم عبارتند از: استخراج و جدا سازی، تغلیظ، آنالیز و تكنیك های كروماتوگرافی و الكتروفورزكه در نهایت شناخت فرمولهای دقیق ساختاری و مسیرهای بیوسنتزی را امكان پذیر می سازد. شواهد فیتوشیمیایی از جمله شواهد و صفات مورد استفاده در طبقه بندی های فیلوژنتیكی هستند، به گونه ای كه در گونه های دارای قرابت و خویشاوندی با یكدیگر، تركیبات مشابهی یافت می شود اما همیشه نیز این گونه نیست.

  •  شیمی كاربردی
این گرایش شامل دروس کاربردی شیمی در صنعت است. اگر چه در گرایش شیمی کاربردی درس‌های تئوری شیمی نیز تدریس می‌شود اما تعداد واحدهای درس‌های کاربردی در این گرایش بیشتر است و تعداد واحدهای درس های تئوری آن کمتر از شیمی محض است. یک شیمیست کاربردی با توجه به اینکه در اصل یک شیمیست بوده (متجاوز از 70 درصد دروس مشترک با شیمی محض گذرانده) و در جنب آن با زبان و اصلاحات مهندسی صنعتی و مهندسی آشنایی دارد، دستاوردها و نتایج پژوهش‌های شیمی محض را مرور کرده و بخشی از آن‌ها را که کاربردی و قابل پیاده شدن در صنعت تشخیص دهد، جدا کرده و در یك الگوی نیمه صنعتی (پایلوت) آزموده و نسبت به امکان اجرای پروژه در اشل صنعتی اظهار نظر می‌کند. بنابراین، پس از آنکه فرآیند نوینی توسط شیمیست محض در اشل آزمایشگاهی گزارش شد، مراحل بعدی و رساندن فرآیند به مرز صنعتی یه شیمیست کاربردی واگذار می‌شود. طرحهای موفق شیمیست کاربردی برای پیاده شدن در صنعت و طراحی تاسیسات به مهندس شیمی یعنی کسی که در اصل یک مهندس است (متجاوز از 70 درصد دروس گذرانده مهندسی بوده) و به طور جنبی با زبان و اصطلاحات شیمی آشنا است، محوّل می شود. در این مرحله از کار، موضوع انتقال حرارت و انتقال جرم جزء مشکل ترین بخش پروژه به حساب می آید. مواد خام اولیّه بجای آنکه با دست حمل شوند بوسیله پمپ یا وسایلی نظیر آن به راکتور منتقل می شود. کنترل کیفیت هوای داخل کارخانه بایستی در حد استاندارد های تعیین شده توسط مراجع محیط زیست باشد. جمع آوری و دفع ضایعات و محصولات جنبی بدردنخور بایستی مطابق اصول مشخصی انجام گیرد.

 توانایی‌های لازم برای داوطلبان 

طرح، نظارت و اجرای طرح‌های تحقیقاتی.

مسئولیت و ارائه خدمات در آزمایشگاه‌های كنترل كیفی.

ارائه خدمات آموزشی در سطح دانشگاه‌ها، دبیرستان‌ها و موسسات آموزشی.

ارائه طرح‌های پژوهشی به منظور استفاده از منابع اولیه.

ارائه خدمات در كارخانجات پتروشیمی، پلاستیك، لاستیك، رنگ و رزین، الیاف، صنایع غذایی، صنایع دارویی، بهداشتی و شوینده‌ها.

عهده‌دار شدن مسئولیت هدایت آزمایشگاه‌ها و كمك به امر تدریس شیمی در دانشگاه‌ها.

شیمی رشته‌ای است كه هم برای فارغ‌التحصیلان شیمی و هم برای افراد مختلف جامعه موقیعت شغلی ایجاد می‌كند. برای مثال با ایجاد هر شغل در صنعت پتروشیمی حدود بیست شغل در صنایع پایین دستی و وابسته به وجود می‌آید. 

  

مواد امتحانی و ضرایب دروس

  

 مواد امتحانی و ضرایب در دانشگاه سراسری 

 گرایش

 

 دروس و ضرایب 

  زبان عمومی و تخصصی

شیمی آلی*

 

شیمی معدنی*

 

شیمی تجزیه*

 

شیمی فیزیك*

 

شیمی كاربردی*

 

شیمی فیزیك

 

1 1 1 1 2 0

شیمی آلی

 

1 2 1 1 1 0

شیمی معدنی

 

1 1 2 1 1 0

شیمی تجزیه

 

1 1 1 2 1 0

شیمی كاربردی

 

1 1 1 1 1 2
فیتوشیمی 1 2 1 1 1 0
نانوشیمی 1 1 1 1 1 1

آموزش شیمی

 

1 1 1 1 2 0
پیشرانه‌ها 1 1 1 1 1 2

شیمی دریا

 

2 2 2 2 0 0

شیمی پلیمر

 

1 2 1 1 1 0

  

شیمی آلی شامل: دروس آلی 3،2،1 جداسازی و شناسایی تركیبات آلی و كاربرد طیف‌سنجی در شیمی آلی و شیمی فیزیك آلی.

* شیمی معدنی شامل: دروس شیمی معدنی1و2 و آلی فلزی.

*شیمی تجزیه شامل: دروس تجزیه1و2 و شیمی تجزیه دستگاهی.

*شیمی فیزیك شامل: دروس شیمی فیزیك1و2 كوانتوم و طیف‌سنجی.

*شیمی كاربردی شامل: اصول محاسبات شیمی صنعتی، شیمی صنعتی 1و2، اصول تصفیه آب و پساب‌های صنعتی و خوردگی فلزات.

 مواد امتحانی و ضرایب در دانشگاه سراسری آزاد 

 گرایش

 

 دروس و ضرایب 

 

زبان تخصصی انگلیسی

 

شیمی آلی*

 

شیمی فیزیك 1و2

 

شیمی معدنی 1و2

 

شیمی تجزیه*

 

شیمی كاربردی

 

شیمی كاربردی

 

1 2 2 2 2 3

شیمی تجزیه

 

1 2 2 2 3 0

شیمی معدنی

 

1 2 2 3 2 0

شیمی فیزیك

 

1 2 3 2 2 0

شیمی آلی

 
1 3 2 2 2 0

شیمی آلی: دروس آلی 3،2،1 ، جداسازی و شناسایی تركیبات آلی و كاربرد طیف‌سنجی در شیمی آلی، شیمی فیزیك آلی

 *شیمی تجزیه: شیمی تجزیه1و2، شیمی تجزیه دستگاهی